1. Zakelijke Gegevens
De gedichtenbundel is geschreven door Hiëronymus van Alphen. De eerste druk is in 1779 uitgegeven in Utrecht door Uitgeverij Jan van Terveen en zoon. Hij heeft van 1778-1782 aan de bundel gewerkt. Mijn bundel is bezorgd door P.J. Buijnsters, 1998.

2. Eerste Reactie
In de lessen van geschiedenis hadden we het over de opvoeding van kinderen in de Middeleeuwen. Bij dit onderwerp wist Meneer Vermeulen ons verschillende kindergedichtjes te noemen die met opvoeding te maken hadden. Deze gedichtjes kwamen voor uit de gedichtenbundel van Hiëronymus van Alphen. Toen we voor SLO een gedichtenbundel moesten lezen, leek het me wel leuk om die bundel te nemen.
De gedichten die in deze bundel staan zijn wel grappig. Je kunt aan de gedichten goed zien hoe de mensen in die tijd dachten over opvoeding en godsdienst. Hij weet de normen en waarden op een hele leuke manier te verwoorden. Doordat de gedichten eindrijm bevatten zijn ze makkelijk te onthouden.

3. Verdieping
De gedichtenbundel bevat 66 gedichten. De gedichten zijn in drie delen verdeeld. Het eerste deel, Proeve van kleine gedigten voor kinderen, is geschreven begin 1778 en bevatte 24 gedichten. Deze gedichten werden zonder auteursnaam uitgegeven door de Utrechtse uitgever Van Terveen. Nog in hetzelfde jaar verscheen een tweede deel, Vervolg der kleine gedigten voor kinderen, die wel een auteursnaam bevatte. Deze bundel bevatte 22 gedichten. Ruim drie jaar later, in 1782, verscheen het derde deel: Tweede vervolg der kleine gedigten voor kinderen. Vanaf 1787 zijn de drie delen alleen nog verzameld verschenen in de bundel met de titel Kleine gedigten voor kinderen.
De gedichten zijn verdeeld in de drie delen die hierboven al vermeld zijn. Daarnaast kunnen de gedichten worden ingedeeld naar 6 onderwerpen die in de bundel veel aandacht krijgen:
- De verhouding mens en God.
God heeft het kind lief ("Het kinderlijk geluk"), laat mooie bloemen groeien ("De godsdienstigheid") en is wijs en goed ("Verstandig Antwoord")
Daarom moet het kind God loven, Hem dankbaar zijn en vrezen. Jezus wordt gezien als kindervriend die zonden en gebreken vergeeft ("Jezus: een zangstukje").
- De relatie tussen ouders en kinderen.
In deze relatie weerspiegelt men de relatie mens en God. Er moet geen sprake zijn strengheid of angst, maar van genegenheid. Het kind beschouwt zijn vader als zijn beste vriend ("Kinderliefde") en heeft ook zijn moeder lief ("Het tederhartige kind"). Door nadenken en overpeinzing wordt het kind tot gehoorzaamheid gebracht ("De pruimenboom"). De verhouding tussen kinderen onderling moet vreedzaam zijn.
- De verhouding tot de mens in het algemeen.
Naastenliefde, barmhartigheid en liefdadigheid zijn belangrijke deugden. Rijkdom is maar betrekkelijk ("De ware rijkdom")
- De verhouding tot de natuur.
De natuur wordt gezien als een leerzaam boek waaruit een kind veel kan leren. Meestal vertolken dieren de moraal, maar een enkele keer doet de mens dat. ("Het vogelnestjen").
- Lichamelijke zaken.
Hoewel de dichter ziekte beschouwt als een gevolg van de zonde, komt die overtuiging niet in de gedichtjes naar voren. Lichaamspijn moet het gevoel van dankbaarheid tegenover God versterken ("Het zieke kind").
- Goede eigenschappen.
Al van jongs af aan moet het kind wijsheid inprenten, want dit zal leiden tevredenheid en geluk. Speelgoed moet plaats maken voor boeken om het kind wijsheid en deugden bij te brengen. Het kind moet vertrouwd raken met de dood, maar ook met de hemelse zaligheid.
De gedichten zijn allemaal traditionele gedichten. Alle gedichten bevatten eindrijm. De gedichten zijn bijna allemaal verschillend in strofelengte. In gedichten die wat langer zijn wordt meestal een verhaaltje verteld. In andere gedichten die wat korter zijn wordt meestal een duidelijke boodschap doorgegeven. De gedichten bevatten ook thematiek.
Het belangrijkste thema in deze gedichtenbundel is: opvoeding van de kinderen tot gelukkige en deugdzame mensen door middel van verstandelijk inzicht.
Twee hoofddeugden staan centraal: ijver om kennis en deugd te verwerven en dankbaarheid aan God. Van Alphen kende de denkbeelden over opvoeding van J. Locke en J.J. Rousseau: het kind moet zuivere ervaringen opdoen en zijn verstand moet zo ontwikkeld worden, dat het onderscheid leert maken tussen goed en kwaad; verder moet zijn geloofsleven tot het beoefenen van de deugd leiden. Voor zonde, genade, en kerkelijke dogma's is bij hem geen plaats: God is de almachtige wijze, barmhartige rechter en vriendelijke vader; Jezus is de kindervriend. In de natuur moeten de kinderen Gods wijsheid, almacht en liefde leren zien.
Nu zal ik vijf verschillende gedichten uit deze bundel stuk voor stuk ontrafelen. Het eerste gedicht is het titelgedicht:

Aan Twee Lieve Kleine Jongens
Zie daar, lieve wigtjes!
Een bundel gedigtjes,
Vermaakt er u meê
En springt naar u wooning,
Maar… eerst ter belooning
Een kusjes of twee

Door liefde gedrongen
Heb ik ze gezongen,
En wilt gij er meer,
Gij moogt er om vragen.
Wanneer ze u behagen
Komt huppelend weêr.

Dit is het titelgedicht van de bundel. Van Alphen kondigt zijn gedichten aan....








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.