160 blz.
Uitgever: Querido’s Uitgeverij te Amsterdam
Uitgavejaar: 1985 11e druk
Genre: Hersenschimmen is een roman die vertelt over de vergankelijkheid, maar wel een met een psychologische ‘knipoog’ naar het ziektebeeld van (beginnende) dementie.
Opdracht: “…A touching dream to which we all are lulled. But wake from separately…” – Philip Larkin.

Auteur

Bernlef werd geboren op 14 januari 1937 te Sint Pancras. Zijn eerste werk, ‘Kokkels’ werd in 1960 uitgegeven. Bernleff is een pseudoniem van Hendrik Jan Marsman. Na zijn HBS werkte hij als vertaler en schreef recensies voor diverse kranten, waaronder ook Het Parool.
Bernlef heeft romans, gedichten en verhalen geschreven, maar is ook actief op het gebied van het toneel. Het werk van Bernlef is vele malen bekroond. In 1962 kreeg hij de Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor zijn gedichtenbundel Morene (1961) en in 1964 de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor zijn poëzie in Dit verheugd verval (1963). In 1984 werd zijn gehele oeuvre bekroond met de Constantijn Huygensprijs. Met zijn roman Publiek geheim (1987) verwierf hij de AKO-literatuurprijs en in 1994 kreeg hij de P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre tot dan toe. In 1986 werd Bernlefs roman Hersenschimmen bewerkt voor toneel en opgevoerd door Toneelgroep Centrum en in 1988 werd deze roman verfilmd door Heddy Honigmann.
(gebruikte bron voor de biografische gegevens over de auteur: De digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren; http://www.dbnl.nl/tekst/bork001schr01/bork001schr01_0073.htm)

Eerste reactie

Keuze

Een klasgenoot van mij raadde mij aan dit boek te lezen. Ik vertelde geïnteresseerd te zijn een boek te lezen met een psychologisch thema. Mijn klasgenoot raadde mij juist dit boek aan omdat het een zwaar onderwerp als dementie op bijzondere luchtige en openhartige wijze weet te verhalen. Juist de tegenstelling in het ‘luchtig vertellen' over een ‘zwaar’ onderwerp spreekt mij aan en het duurde dan ook niet lang eer ik begon te lezen. Nog minder lang duurde het eer ik het boek uit had.

Inhoud

Na het boek te hebben uitgelezen, was ik nog een aantal dagen hier een beetje beduusd van. Binnen mijn eigen familie heb ik een geval van dementie meegemaakt, het betrof toen mijn overgrootmoeder. In het begin haalde zij gebeurtenissen uit het verleden ‘door elkaar’. Dit was dan te bemerken wanneer ik met haar sprak. Niet lang voor haar overlijden was het zo dat zij de controle over sommige spierfuncties was verloren, zoals bijvoorbeeld het lopen of iets simpels als iemand hand willen pakken. In het boek gaat het bij Maarten Klein, de hoofdpersoon, net zo. De dementie begint bij Maarten bij herinneringen maar op het laatst is hij ook de controle over spieren en gevoel kwijt en raakt hij incontinent. Opmerkelijk is hoe snel dit proces verloopt bij Maarten Klein, zeven dagen. De dagen zijn als volgt te herkennen; ieder ‘hoofdstuk’ verhaalt een dag uit het leven van Maarten en begint met een cursieve zin. Door de hoofdstukken niet te nummeren geeft de schrijver weer hoe het besef van tijd en ruimte bij Maarten wegebt tot het geheel verdwijnt.
Wie het boek heeft gelezen kan niet anders dan beseffen dat wat wij allemaal ook leren, hoeveel wij ook leren, hoe goed wij ook worden in onze intellectuele ontwikkeling… Niets is zeker, het leven geeft niet de garantie dat wij het ons later nog zullen herinneren. Het is juist deze vergankelijkheid waar, binnen het boek, nog meer de nadruk op gelegd wordt dan op het thema dementie.

Verdieping

Samenvatting

Het verhaal wordt verteld vanuit de ik-persoon Maarten Klein. Het proces rond Maarten’s dementie wordt met behulp van verschillende technieken verteld. Dan weer een flashback, dan weer een vooruitblik, dan weer een exacte beschrijving van gebeurtenissen op de wijze zoals alleen Maarten ze kan zien en ervaren.
Samen met zijn vrouw Vera woont Maarten aan de Field Road in Gloucester. Gloucester ligt in Amerika, niet ver van Boston. Omdat Maarten bij IMCO, een organisatie voor onderzoek en statistiek voor de visserij, werkte zijn zij uit Nederland gemigreerd naar Amerika.
Het verhaal begint gelijk al op een wijze waarin men de (dan nog beginnende) dementie van Maarten kan herkennen. In het begin van het boek wordt beschreven hoe Maarten naar buiten staat te kijken, wachtend tot hij de kinderen uit zijn buurt in de schoolbus zit klimmen. Wanneer Maarten zijn vrouw vraagt waar de kinderen blijven,...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.