Nederlands Taakkaart 1: Literatuur en Literaire begrippen

Lezersverwachting

De verwachting die een lezer heeft van een gedicht, verhaal of roman

Open plek

Alle relevante informatie die de lezer niet krijgt

Spanning

De drijfveren om verder te lezen, om de opgeroepen vragen te beantwoorden, is onder andere afhankelijk van de lezersverwachting, mag niet te veel en niet te weinig voorspelbaar zijn

Spanningsboog

De tijd tussen het ontstaan van vragen en het antwoord daarop (verhaal zelf is er ook een)

Open einde

Als er open plekken blijven als de tekst afgelopen is

Gesloten einde

Als alle vragen beantwoord zijn en er geen open plekken meer zijn aan het einde van de tekst

5 factoren die verwachtingen oproepen:

• Kennis van genres
• Verschil fictie non-fictie
• Verschil proza poëzie
• Informatie in titels en ondertitels
• Presentatie van het boek; genre, verschil roman novelle

6 factoren die een open plek kunnen veroorzaken:

• Tegenstrijdige informatie
• Verwijzingen
• Niet of nauwelijks informatie
• Titel
• Het handelen van personages: al de lezer geen informatie krijgt over de motieven
• Witregels en hoofdstukken

5 manipulatietechnieken die spanning veroorzaken:

• Dosering van bijvoorbeeld humor, het creëren van bijzondere verhaalfiguren en situaties
• Kennisvoorsprong of achterstand van de lezer
• Een handeling vertragen, de ontknoping uitstellen
• Het verhaal een andere wending geven
• Op een andere verhaallijn overschakelen

Non fictie

Teksten die, buiten de taaluiting, rechtstreeks verwijzen naar de werkelijkheid, niet per se objectief

Fictie

Teksten die geen rechtstreeks verslag geven van de werkelijkheid

Proza

Teksten verdeeld in alinea’s en hoofdstukken, de regels zijn helemaal volgeschreven

Poëzie

Een deel van de bladzijde wordt gebruikt, uiterlijke presentatie is belangrijk, is aan regels gebonden, is geconcentreerd, isolering gedachten, feiten, motieven, veel herhaling, ambiguïteit (duidelijkheid) is gewenst

Lyriek

Geconcentreerde subjectieve evocatie (oproepen fictieve wereld vanuit ikpersoon), niet in toneelvorm

Epiek

Naar enige objectiviteit (zo waar mogelijk) strevende verhalende kunst

Dramatiek

Objectieve uitbeelding in toneelvorm

Lectuur

Teksten zonder artistieke erkenning

Literatuur

Teksten die artistieke erkenning krijgen van kenners (recensenten, docenten)

Historiciteit

Het verschijnsel dat literaire teksten samenhangen met de tijd waaruit ze komen

4 oude verhaalvormen:

• De mythe: een verhaal dat antwoord probeert te geven op de raadsels van het leven op aarde en het menselijk bestaan
• Het sprookje: voornamelijk bedoeld voor vermaak, ze zijn ruimte- en tijdloos, ze zijn fantasierijk en hebben vaak een gelukkige afloop
• De sage: heeft een historische, waargebeurde kern waaromheen is gefantaseerd, in tijd en ruimte te plaatsen
• De legende: een godsdienstig verhaal rond Jezus, Maria of een andere heilige, de kern is een wonder en het brengt je in contact met het christendom

Kunstgreep of procédé

Het ervoor kiezen om het verhaal op een bepaalde manier te vertellen

Tijdsmanipulaties

Ingrepen in het tijdsverloop

Fabel (story)

Een tekst logisch-chronologisch weergegeven

Sujet (plot)

Een fabel waarbij de kunstgrepen zijn toegepast

Chronologisch

De gebeurtenissen weergegeven in de volgorde waarin ze plaatsvinden

Niet-chronologisch

De gebeurtenissen worden in een andere volgorde verteld dan die waarin ze plaatsvinden

Continu

Alle tijd wordt verteld

Niet-continu

Stukken tijd worden niet verteld

Tijdsverdichting

Bepaalde gebeurtenissen worden wel aangeduid maar niet uitvoerig beschreven

Tijdrekking

Het vertellen van gebeurtenissen duurt langer dan de gebeurtenis zelf

Vooruitwijzing (anticipaties)

Een...

[ Log in of registreer gratis om dit hele document te bekijken ]

Reacties

[post reply]

mattjwt 04 november 2009 @ 17:44 uur super bedankt!