Uitgeverij: Meulenhoff
Achtste druk, 1997
Novelle

Samenvatting.
Het verhaal speelt in de tweede wereldoorlog en gaat over Jaques (Jacob) Suasso Henriques. Hij geeft les op het Joods Gymnasium in de joodse getto in Amsterdam. De vader van een leerling uit zijn klas is het hoofd van de ordedienst van Westerbork. Die leerling, Georg Cohn komt naar hem toe en verteld dat zijn vader voor Jaques wel een plaatsje heeft in de ordedienst, als adjudant van vader Cohn zelf. Jaques wil wel want hij is het allemaal zat daar in Amsterdam. Zijn vader is vermoord, uit zijn klas verdwijnen steeds meer kinderen en de manier waarop de Joden in het getto dit allemaal gelaten toezien ergert hem vreselijk. Hij vindt het ook vreselijk om joods te zijn. Het werk van de ordedienst komt er eigenlijk op neer dat zij (zelf ook Joden) de lijsten maken van mensen die afgevoerd moeten worden en ook de mensen in de treinen moeten helpen. De joden zitten in die ordedienst eigenlijk om zelf maar niet op transport te hoeven, aangezien ze zelf die lijsten samenstellen. Jaques komt dus zelf ook in die ordedienst en moet van Cohn op een gegeven moment gaan spioneren in barakken om onruststokers op te sporen. Immers als er iets fout gaat in het kamp wordt de OD er op aangekeken en dat wil Cohn natuurlijk niet. In één van die barakken ontmoet Jaques de rabbijn Jeremia Hirsch. Het is niet echt een rabbijn, maar Jaques noemt hem wel zo. Door de gesprekken die Jaques met hem voert krijgt Jaques steeds meer respect en begrip voor Hirsch die als Jood zich neerlegt bij zijn lot; dat was waar Jaques zich juist zo aan ergerde, dat passieve. Als Hirsch op transport gat en daarbij de trein ingetrapt wordt door Cohn, wordt Jaques zo kwaad dat hij Cohn aanvalt. Jaques moet de strafbarak in en weet dat hij nog maar drie dagen heeft voor hij ook op transport gaat, En probeert dan voor zichzelf op te schrijven hoe hij zover is gekomen, hoe hij eerst zo laag heeft kunnen zinken, om maar niet op transport te hoeven en dan uiteindelijk toch nog in opstand komt tegenover de Duitse (en joodse) overheersers in het kamp. En ook hoe hij veranderd van iemand die zijn eigen joods-zijn haat, tot iemand die er trots genoeg op is om ervoor te sterven.

Titelverklaring
‘De Girondijnen’ waren een Franse, politieke groepering die gedurende één jaar (1793-1794) een meerderheid heeft gehad. De Girondijnen waren gematigd, enthousiast, hadden een romantische mentaliteit en stemden onder andere tegen de onthoofding van de koning. Na een reeks incidenten raakten de Girondijnen in diskrediet, waarop de hardere Jacobijnen de macht grepen. Na een schijnproces werd een groep van tweeëntwintig Girondijnen naar de guillotine gestuurd. De laatste nacht van deze mensen is door Alphonse de Lamartine beschreven in L'Histoire des Girondins.
In het boek komt dit historische verhaal ter sprake wanneer de zoon van Cohn hem vertelt over het feit dat hij met zijn vader over Jaques heeft gepraat. Georg zegt hem dan: “Weet u nog dat ik u vroeg of dat allemaal zo echt was gebeurd met die Girondijnen? Ik zei het natuurlijk niet, maar mij leek het een doodgewone roman, onzinnig, een bedenksel. Ja, heus. Maar u zei: ja echt gebeurt. En ik dacht weer: die man heeft geen idee. Geen idee van wat er te koop is. Dat heb ik al meer gemerkt. U vond het heerlijk, - u bent nu toch niet boos – nou, u zwelgde erin. En dan moet je in dat genre al het één en ander mee gemaakt hebben.” Dit fragment geeft aan dat Georg aannam dat Jaques er niet zo mee zit als mensen hun eigen volk onderdrukken of dat dan misschien nog niet maar wel verraden. Jaques heeft blijkbaar met plezier het verhaal verteld. En dar maakt Georg op dat hij ‘geschikt’ voor de ordedienst is. Want dat is wat die Girondijnen deden, ze wilden de koning, die het volk misbruikte en uitzoog niet kwijt maar naar de mond praten. Hier staat de koning dus symbool voor de Duitsers dan wel de kampcommandant Schaufinger, en de Girondijnen voor de ordedienst in Westerbork. En de Jacobijnen staan voor de andere Jaques, namelijk Jacob, die je ook wel zijn geweten zou...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.